Mahkum

Devlet Ve Sinema

16 May 2005

Devlet ve Sinema - Mustafa Kutlu

Daha önce ele aldığım bir konuda sevindirici gelişmeler oldu. Bu sebeple meseleye yeniden değinmek istiyorum.
Bilmem dikkatinizi çekmiş midir?
Türkiye’de Devlet Tiyatroları vardır, Şehir Tiyatroları vardır, Devlet Koroları vardır, Devlet Opera ve Balesi vardır, Devlet Müzeleri vardır ama Devlet Sineması yoktur.
Demek ki devlet sinemayı pek ciddiye almamıştır.
Ancak halkın böyle davrandığı söylenemez. Halk öteki sanatlara kıyasen sinemaya çokca ilgi göstermiş, elektiriğin ulaştığı köy ve kasabalarda dahi sinema salonları açılmıştır.
Sinema halkın “ucuz eğlence ihtiyacını” karşılar. Yine de ona ideolojik ve sanatsal misyonlar, propagandaya dönük amaçlar yüklenmeye çalışılmıştır.
Türk sineması kendi yağıyla kavrulan çokluk maceraperest sermayedarlar eliyle bilhassa 1950-1970 arasında güzel günler yaşadı. Bu sektörden çok para kazanan oldu, lakin bu paralar sektörün alt yapısı için yatırıma gitmedi; bir bakıma çarçur edildi.
Bu sinemanın hakim karakteri Halit Refiğ’in adlandırması ile bir “Halk Sineması” olması idi. Projeler [sektörün işleyişi] bir bakıma halktan toplanacak paraya dayanıyor, piyasada senetler elden ele dolaşıyordu. Bu özellik Yeşilçam Sineması’nın halkın geleneksel eğilimlerini kollaması ile de kendini göstermiştir. En fazla ilgi gören tema ve tiplerin ardında halk kültürünün tercihleri bulunur.
Devlet Televizyonu kurulunca, yani sinema evlerimize girince Yeşilçam’ın sonu geldi.
Ancak bu son, garip bir şekilde sektörün bu defa televizyona taşınması biçiminde gerçekleşti. Senede iki yüz filim çekilen sinema şimdi TV. kanalları için senede yüz dizi çekiyor. Bir bakıma sinemada süren yapı kendini televizyonda yaşatıyor.
Böylece sinema salonları bir bir kapandı. Öyle ki hiç salonu olmayan şehirler vücut buldu.
Acı ama gerçek olan şu ki; bu durum sadece Türkiye’ye mahsus bir şey de değildi. Pek çok alanda olduğu gibi sinema alanında da hegemonya kuran ABD, bütün dünyaya kendi filimlerini hakim kıldı. Yine de bu sanayi dalının ayakta durması için TV. ile rekabet edebilecek süperprodüksiyonlara ihtiyaç duyuluyor. ABD sinemasının karşısında sadece İran ve Hint sineması ayakta kalabilmiştir. Ki onların da özel dayanakları vardır.
Size gerçeğin ne kadar acı olduğunu belirten bir gazete havadisi vereyim:
“Dünyanın üçüncü film festivaline ev sahipliği yapan Venedik’te sinemaya giden kalmayınca son salon da kapısına kilit vurdu. Son salon Accademia bir günde sadece 12 seyircinin gelmesi üzerine kapatıldı. Venedik Belediye Sanat Komisyonu ve Bienali’nden yapılan açıklamada kentin tamamının turizme endekslendiği ve halkın sinemaya vakit ayırmadığı belirtildi.
Son 5 yılda 18 sinema salonunun kapandığını hatırlatan Venedik Belediye Sinema Sanat Komisyonu Başkanı Roberto Ellero, ‘acı ama gerçek; Venedik sineması ancak Eylül ayında iki hafta yaşıyor. O da filim festivali için gelen sinemaseverlerle’ dedi.”
Türk sineması son yıllarda hem sanat sineması hem ticarî sinema ile belli bir canlanma içine girdi.
Vaktiyle sinemaya emek vermiş olan Kültür ve Turizm Bakanı Erkan Mumcu’nun gayretleri ile geçen yıl haziran ayında Sinema Kanunu çıkarıldı. Bunun yanında bir Sinema Destekleme Kurulu teşkil edildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürü Abdurrahman Çelik’in verdiği bilgilere göre devlet 2005 yılında sinemaya 10 milyon YTL (10 trilyon TL) aktaracak. Bu cumhuriyet tarihinde görülmemiş bir desteklemedir.
Umarız sinemacılarımız bu desteği çarçur etmez (Geçmişte çok tatsız neticelenen bir destek olmuştu çünkü). Ayrıca sinemacılarımız -en azından bazıları- devlet yardımı için geçmişte “Gölge etmesinler başka ihsan istemeyiz” gibi yersiz kabadayılıktan da vazgeçmiş olmalıdırlar (Bunu diyenler de çok olmuştur).
Erkan Mumcu ve ekibini bu hayırlı girişim için tebrik ediyor; yapılacak hamleden Türk sineması için (En azından Uzak ve Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak gibi) başarılı eserler bekliyoruz.
Not: Bu yazıyı E. Mumcu’nun istifasından önce yazmıştım. Umarım yerine gelen Bakan Atilla Koç bu projeyi devam ettirir.

mkutlu@yenisafak.com.tr
Kaynak: yenisafak.com.tr

Bu yazı Sinema Hakkında konusuyla ilgili.